ประวัติความเป็นมา

เมืองแพร่ สร้างขึ้นประมาณพุทธศตวรรษที่ ๑๒ มีชื่อเรียกกันหลายชื่อ คือ “พลนคร เมืองพล เมืองแพล” ในสมัยขอมเรืองอำนาจ ระหว่างปี พ.ศ.๑๔๗๐-๑๕๖๐ พระนางจามเทวีเข้าครอบครองแคว้นล้านนา ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “โกศัยนคร” หรือ “เวียงโกศัย” ซึ่งแปลว่า ผ้าแพร นับแต่นั้นมาก็มีเจ้าผู้ครองนครสืบต่อกันมาโดยตลอด จนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จึงได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง โดยเจ้าพิริยะชัยเทพวงศ์ (เจ้าผู้ครองนครแพร่องค์ที่ ๑๘) เป็นเจ้าหลวงกำกับด้วยข้าหลวง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าได้โปรดเกล้าฯให้พระยาไชยบูรณ์ข้าหลวงคนแรก ต่อมาในปี พ.ศ.๒๔๔๕ พวกเงี้ยวได้ก่อการกบฏขึ้น โดยยึดสถานีตำรวจ ศาลากลางจังหวัด ปล้นเงินคลัง และปล่อยนักโทษออกจากคุก
พระยาไชยบูรณ์ถูกพวกเงี้ยวจับตัวและบังคับให้ยกเมืองให้ แต่พระยาไชยบูรณ์ไม่ยินยอมจึงถูกจับประหารชีวิต เมื่อความทราบถึงในหลวงรัชกาลที่ ๕ จึงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีนำทัพหลวงเข้าปราบปรามพวกเงี้ยวจนราบคาบ เจ้าพิริยะชัยเทพวงศ์เกรงพระราชอาญาจึงลี้ภัยไปอยู่ที่เมืองหลวงพระบางและถึงแก่พิราลัยลงในปี พ.ศ.๒๔๕๒ นับแต่นั้นมาก็ไม่มีเจ้าผู้ครองนครแพร่อีกเลย

อาณาเขต

จังหวัดแพร่ มีพื้นที่ ๖,๕๓๘.๕๙๘ ตารางกิโลเมตร มีแม่น้ำยมไหลผ่าน ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาล้อมรอบทั้งสี่ทิศ มีที่ราบในหุบเขาอยู่ตอนกลางจังหวัด

ทิศเหนือ ติดต่อกับจังหวัดลำปาง จังหวัดน่าน และจังหวัดพะเยา
ทิศใต้ ติดต่อกับจังหวัดอุตรดิตถ์ และจังหวัดสุโขทัย
ทิศตะวันออก ติดต่อกับจังหวัดน่าน และจังหวัดอุตรดิตถ์
ทิศตะวันตก ติดต่อกับจังหวัดลำปาง

การเดินทาง

การเดินทาง จากกรุงเทพฯ ไป จังหวัดแพร่ สามารถเดินทางได้หลายเส้นทาง ได้แก่

• รถยนต์
  จังหวัดแพร่อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 555 กิโลเมตร ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1 แล้วแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 11 ที่อำเภอตากฟ้า จังหวัดนครสวรรค์ ผ่านจังหวัดพิจิตร พิษณุโลก อุตรดิตถ์ และเข้าสู่ตัวจังหวัดแพร่
• รถไฟ
  การรถไฟแห่งประเทศไทย มีบริการรถไฟจากกรุงเทพฯ ไปยัง อ.เด่นชัยทุกวัน จากนั้นต้องต่อรถประจำทางเข้าตัวเมืองแพร่ ซึ่งอยู่ห่างจากเด่นชัยประมาณ 20 กิโลเมตร สอบถามรายละเอียดได้ที่ การรถไฟแห่งประเทศไทย โทร. 1690, 0 2223 7010, 0 2223 7020 หรือ www.railway.co.th
• รถโดยสารประจำทาง
  บริษัท ขนส่ง จำกัด มีรถโดยสารประจำทางทั้งรถธรรมดา และปรับอากาศบริการ ทุกวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่สถานีเดินรถสายเหนือ หมอชิต 2 โทร. 0 2936 2852–66 บริษัท ขนส่ง จำกัด จังหวัดแพร่ โทร. 0 5451 1276 website: www.transport.co.th

  สำหรับบริษัทเดินรถเอกชนที่วิ่งบริการไปจังหวัดแพร่ ได้แก่ บริษัท เชิดชัย ทัวร์ โทร. 0 2936 0199, บริษัท แพร่ ทัวร์ โทร. 0 2936 3720 สาขาแพร่ โทร. 0 5451 1392 และ บริษัท สมบัติ ทัวร์ โทร. 0 2936 2496, 0 2936 2498 สาขาแพร่ โทร. 0 5451 1421
  จากตัวจังหวัดแพร่มีรถประจำทางไปยังจังหวัดต่างๆ เช่น เชียงราย นครสวรรค์ นครราชสีมา ขอนแก่น นครพนม ระยอง เป็นต้น สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สถานีเดินรถโดยสารประจำทางจังหวัดแพร่ ถนนยันตรกิจโกศล โทร. 0 5451 1800

• เครื่องบิน
  สายการบิน เอสจีเอ มีบริการเที่ยวระหว่าง เชียงใหม่ - แพร่ ทุกวัน สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 0 2664 6099 หรือ http://www.sga.co.th

ระยะทางจาก อำเภอเมือง แพร่ ไปอำเภอต่าง ๆ

• อำเภอสูงเม่น 11 กิโลเมตร
• อำเภอหนองม่วงไข่ 20 กิโลเมตร
• อำเภอเด่นชัย 24 กิโลเมตร
• อำเภอร้องกวาง 29 กิโลเมตร
• อำเภอลอง 40 กิโลเมตร
• อำเภอสอง 48 กิโลเมตร
• อำเภอวังชิ้น 80 กิโลเมตร

ร้านอาหาร

ร้านจำหน่ายสินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก

1. โกมลผ้าโบราณ ตรงข้ามโรงเรียนลองวิทยา อำเภอลอง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 581532
2. กลุ่มศิลปาชีพบ้านประนอม อำเภอลอง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 581441
3. คอเ็จ อินดัสตรี อุตสาหกรรมในครัวเรือน ต. ดอนมูล อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่
4. อาเีนียร 36 ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 522038
5. อ. กาณจนประดิษฐ์ ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
6. สุจินต์ หมูยอ ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
7. ร้านดอกแก้ว 69/3 ถ. ยันตรกิจโกศล อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 511996
8. มะขามแก้วมุกดา ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
9. ม่อฮ่อมเพชรา 330/1 หมู่ 2 ต. โฮ้ง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
10. ม่อฮ่อมแม่หนู 60 ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 522772
11. พาณี ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
12. พ. วงศ์ไชยวัฒน์ 385 ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
13. ปอแก้ว 64-66 ถ. เจริญเมือง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
14. บายศรีครีเอชั่น 124/5 เหมืองหม้อ ถ. ทุ่งโฮ้ง-ป่าแดง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 522494, 524509
15. บ้านประทับใจ 81/1 หมู่ 7 ต. ป่าแมต อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ โทรศัพท์ : 511282, 511008
16. นกน้อย 6/3 ถ. ยันตรกิจโกศล อำเภอเมือง จังหวัดแพร่
17. ขนมครกแม่หล่าย 73 ม. 2 ต. แม่หล่าย ถ. สายแพร่-ร้องกวาง ห่างจากตัวเมืองแพร่ 10 กิโลเมตร อำเภอเมือง จังหวัดแพร่

สถานที่พัก

(ราคาห้องพักในเอกสารนี้เปลี่ยนแปลงได้ โปรดสอบถามจากโรงแรมก่อนเข้าพัก)

1. น้ำแรมการ์เด้น ที่อยู่ : 98/1 หมู่ 4 ตำบลห้วยไร่ อำเภอเด่นชัย จ.แพร่ โทร : 0 1473-0983 จำนวนที่พัก 13 ห้อง, ราคา 700 - 700 บาท

หมายเลขโทรศัพท์สำคัญ

1. สำนักงานจังหวัดแพร่ โทร. 0 5451 1411
2. ประชาสัมพันธ์จังหวัด โทร. 0 5567 1466
3. สถานีตำรวจภูธร โทร. 0 5451 1089, 0 5452 2536
4. โรงพยาบาลแพร่ โทร. 0 5453 3492-4
5. ป่าไม่จังหวัดแพร่ โทร. 0 5451 1638
6. หอการค้าแพร่ โทร. 0 5452 2830

เทศกาลงานประเพณี

สถานที่ท่องเที่ยว

อำเภอเมือง

1. บ้านนาตอง บ้านนาตอง หมู่ 9 ตำบลช่อแฮ ห่างจากตัวเมือง ประมาณ 20 กิโลเมตร

2. น้ำตกตาดซาววา อยู่ห่างจากตัวเมือง 35 กิโลเมตร เป็นน้ำตกที่ตกจากหน้าผาสูงสวยงามมาก อยู่ในเขตอำเภอร้องกวาง ทางคมนาคมเข้าไปยังลำบากอยู่ และต้องเดินเท้าเข้าไปชม

6. แก่งหลวง ตั้งอยู่ที่ตำบลแม่ปาน ห่างจากตัวเมืองแพร่ไปตามเส้นทางหลวงหมายเลข 11 ประมาณ 63 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาเข้าไปประมาณ 8 กิโลเมตร เป็นบริเวณที่มีโขดหินใหญ่น้อยเรียงรายอยู่ในแม่น้ำยม ซึ่งเมื่อน้ำไหลมาปะทะจะเกิดฟองฝอยสาดกระเซ็นสวยงาม เหมาะสำหรับจัดกิจกรรมนั่งแพ และล่องแก่ง

1. พระธาตุพระลอ พระธาตุพระลอ อยู่ที่ตำบลบ้านกลาง ห่างจากอำเภอสองประมาณ 3 กิโลเมตร เป็นพระธาตุเก่าแก่อายุกว่า 400 ปี สร้างขึ้นเป็นอนุสรณ์เพื่อระลึกถึงความรักอมตะของพระลอแห่งนครแมนสรวง

2. พิพิธภัณฑ์เงินตราสยามเวียงสรอง เป็นอาคารทรงไทยประยุกต์ของครอบครัวอุปวรรณ ที่เก็บรวบรวมเงินตรา และเหรียญกษาปณ์ต่างๆ ของไทยตลอดจนเงินสกุลอื่นๆ ตั้งแต่สมัยทวารวดี ศรีวิชัย สุโขทัย อยุธยา และรัตนโกสินทร์ จนถึงปัจจุบันที่หายากไว้มากมาย

3. อุทยานลิลิตพระลอ ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านกลาง ในเส้นทางไปพระธาตุพระลอสันนิษฐานว่าบริเวณนี้เคยเป็นเมืองสรองมาก่อนเพราะยังปรากฏเนินดินเป็นแนวกำแพงให้เห็น มีแม่น้ำกาหลงไหลผ่าน ปัจจุบันแม่น้ำนี้ได้ตื้นเขินไปแล้วจนเกือบไม่เหลือสภาพเดิม

4. อุทยานแห่งชาติแม่ยม ลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสองฝั่งแม่น้ำยม พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าเบญจพรรณ สถานที่น่าสนใจภายในอุทยานฯ ได้แก่ ดงสักงาม แก่งเสือเต้น หล่มด้ง