สัพเพเหระ

ประวัติความเป็นมา

พิษณุโลก เป็นเมืองใหญ่ในเขตภาคเหนือตอนล่าง มากมีไปด้วยแหล่งประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และธรรมชาติของสายน้ำและป่าเขาที่สวยงามน่าท่องเที่ยว อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 377 กิโลเมตร จังหวัดพิษณุโลกมีพื้นที่ประมาณ 10,815 ตารางกิโลเมตร ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาและที่ราบสลับป่าไม้ทางด้านตะวันออก นอกนั้นเป็นที่ราบลุ่มอยู่โดยทั่วไป มีแม่น้ำสำคัญคือ แม่น้ำน่านซึ่งไหลผ่านบริเวณตัวเมือง แบ่งการปกครองออกเป็น 9 อำเภอคือ อำเภอเมือง อำเภอวังทอง อำเภอพรหมพิราม อำเภอบางระกำ อำเภอบางกระทุ่ม อำเภอนครไทย อำเภอวัดโบสถ์ อำเภอชาติตระการ และอำเภอเนินมะปราง

หลักฐานการสร้างเมืองพิษณุโลกมีมาแต่พุทธศตวรรษที่ 15 สมัยขอมมีอำนาจปกครองแถบนี้ แต่เดิมมีชื่อเรียกว่า “เมืองสองแคว” เนื่องจากเมืองนี้ตั้งอยู่ระหว่างแม่น้ำน่าน และแม่น้ำแควน้อย หรือบริเวณที่ตั้งของวัดจุฬามณีในปัจจุบัน เมื่อประมาณปี พ.ศ. 1900 สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไทแห่งกรุงสุโขทัย ได้โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายเมืองมาตั้งอยู่ ณ ตัวเมืองปัจจุบัน โดยมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง

สมัยอยุธยา เมืองพิษณุโลกทวีความสำคัญมากขึ้น เพราะเป็นเมืองกึ่งกลางระหว่างกรุงศรีอยุธยาและอาณาจักรฝ่ายเหนือ สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถทรงปฏิรูปการปกครองและได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้ตั้งแต่ พ.ศ. 2006 จนสิ้นรัชกาลในปี พ.ศ. 2031 ช่วงนั้นพิษณุโลกเป็นราชธานีแทนกรุงศรีอยุธยานานถึง 25 ปี หลังรัชสมัยของพระองค์พิษณุโลกมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง เป็นหน้าด่านสำคัญที่จะสกัดกั้นกองทัพพม่า เมื่อครั้งพระนเรศวรมหาราชดำรงฐานะพระมหาอุปราชครองเมืองพิษณุโลก ระยะนั้นไทยตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า สมเด็จพระนเรศวรได้ทรงรวบรวมชายฉกรรจ์ชาวพิษณุโลกกอบกู้อิสรภาพชาติไทยได้ในปี พ.ศ. 2127

ในสมัยกรุงธนบุรี พิษณุโลกเป็นสถานที่ตั้งมั่นรับศึกพม่า เมื่อครั้งกองทัพของอะแซหวุ่นกี้มาตีเมืองพิษณุโลก ในปี พ.ศ. 2318 อะแซหวุ่นกี้ต้องเผชิญการต่อสู้อย่างทรหดกับเจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ถึงขนาดต้องขอดูตัว และได้ทำนายเจ้าพระยาจักรีว่าต่อไปจะได้เป็นกษัตริย์

ในสมัยรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกได้ทรงดำริให้รื้อกำแพงเมืองพิษณูโลกเพื่อไม่ให้ข้าศึกใช้เป็นที่มั่น ครั้นถึงปี พ.ศ. 2437 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ยกฐานะเมืองพิษณุโลกขึ้นเป็นมณฑลเรียกว่า มณฑลพิษณุโลก ต่อมาเมื่อยกเลิกการปกครองแบบมณฑลแล้ว พิษณุโลกจึงมีฐานะเป็นจังหวัดเรื่อยมาจนปัจจุบัน

การเดินทาง

การเดินทาง จากกรุงเทพฯ ไปจังหวัดพิษณุโลกสามารถเดินทางได้หลายเส้นทาง ได้แก่

• รถยนต์ จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 1 (พหลโยธิน) ถึงวังน้อยแล้วแยกเข้าทางหลวงหมายเลข 32 (สายเอเซีย) ผ่านอยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี ชัยนาท เข้านครสวรรค์ แล้วใช้เส้นทางสาย 117 ตรงสู่พิษณุโลก รวมระยะทาง 337 กิโลเมตร เป็นเส้นทางที่สะดวกที่สุด หรือจากสิงห์บุรี ใช้เส้นทางสายอินทร์บุรี-ตากฟ้า (ทางหลวงหมายเลข 11) จนถึงทางหลวงหมายเลข 12 (พิษณุโลก-หล่มสัก) ที่เขตอำเภอวังทอง เลี้ยวซ้ายไปอีก 17 กิโลเมตร เข้าสู่พิษณุโลกรวมระยะทางประมาณ 450 กิโลเมตร หากใช้เส้นทางที่ผ่านเพชรบูรณ์และหล่มสัก แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 12 ช่วงหล่มสัก-พิษณุโลกระยะทางประมาณ 100 กิโลเมตร จะผ่านแหล่งท่องเที่ยวสองข้างทางหลายแห่ง
• รถโดยสารประจำทาง จากสถานีขนส่งหมอชิต 2 มีบริการรถโดยสารธรรมดา และรถโดยสารปรับอากาศไปยังพิษณุโลกตลอดวัน สอบถามรายละเอียดได้ที่ บริษัท ขนส่ง จำกัด โทร. 0 2936 2852-66 หรือ www.transport.co.th และที่สถานีขนส่งพิษณุโลก โทร. 0 5524 2430 รถประจำทางปรับอากาศ ติดต่อ พิษณุโลกยานยนต์ทัวร์ โทร. 0 2936 2924-5 หรือ 0 5525 8647 เชิดชัยทัวร์ โทร. 0 2936 0199 หรือ 0 5521 1922 วินทัวร์ โทร. 0 2936 3753 หรือ 0 5524 3222
  นอกจากนี้ยังมีรถ บขส. บริการระหว่างพิษณุโลกกับจังหวัดต่างๆ ได้แก่ อุตรดิตถ์ แพร่ ลำปาง เชียงใหม่ สุโขทัย ตาก (แม่สอด) พิจิตร เพชรบูรณ์ และขอนแก่น ทุกวัน
• ทางรถไฟ ทางการรถไฟแห่งประเทศไทย จัดบริการรถด่วนพิเศษ (สปรินท์เตอร์) รถเร็ว และรถธรรมดา จากกรุงเทพฯ ไปพิษณุโลกทุกวัน สอบถาม หน่วยบริการเดินทาง โทร. 1690, 0 2223 7010, 0 2223 7020 สถานีรถไฟพิษณุโลก โทร. 0 5525 8005 หรือ www.railway.co.th
• เครื่องบิน บริษัท การบินไทย จำกัด มีเที่ยวบินระหว่างกรุงเทพฯ และพิษณุโลกทุกวัน ใช้เวลาเดินทาง 50 นาที สอบถามกำหนดการเดินทาง โทร. 1566 ติดต่อสำรองที่นั่ง โทร. 0 2280 0060 หรือ 0 2628 2000, 0 2356 1111 หรือที่สำนักงานพิษณุโลก โทร. 0 5524 2971-2 หรือ www.thaiairways.com

ระยะทางจากอำเภอเมืองพิษณุโลกไปอำเภอต่าง ๆ

• อำเภอบางระกำ 17 กิโลเมตร
• อำเภอวังทอง 17 กิโลเมตร
• อำเภอวัดโบสถ์ 30 กิโลเมตร
• อำเภอบางกระทุ่ม 35 กิโลเมตร
• อำเภอพรหมพิราม 40 กิโลเมตร
• อำเภอเนินมะปราง 75 กิโลเมตร
• อำเภอนครไทย 97 กิโลเมตร
• อำเภอชาติตระการ 136 กิโลเมตร

ร้านอาหาร

ร้านจำหน่ายสินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก

1. หมี่ซั่ว สินค้าพื้นเมืองและของที่ระลึก อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก
2. หมูหยอง หมูแผ่น
3. ผ้าทอนครไทย

สถานที่พัก

(ราคาห้องพักในเอกสารนี้เปลี่ยนแปลงได้ โปรดสอบถามจากโรงแรมก่อนเข้าพัก)

10. พิษณุโลก 90 ถนนนเรศวร อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 8425 , 0 5525 8944 , 0 5525 1566 แฟกซ์ : 0 5525 1666 จำนวนที่พัก 62 ห้อง, ราคา 120 - 350 บาท

11. ปานสมบัติ 4/1 ถนนไสฤาไท อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 8179 จำนวนที่พัก 10 ห้อง, ราคา 100 - 200 บาท

12. บ้านเยาวชนนานาชาติ 38 ถนนสนามบิน ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5524 2060,0 5537 8428 จำนวนที่พัก 22 ห้อง, ราคา 150 - 440 บาท

13. น่านเจ้า 242 ถนนบรมไตรโลกนารถ อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 2510-4 , 0 5524 4702,0 2279-1036 , 0 2278- แฟกซ์ : 0 5524 4794 จำนวนที่พัก 135 ห้อง, ราคา 900 - 2,500 บาท

14. เทพนคร 43/1 ถนนศรีธรรมไตรปิฎก อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5524 4070-4 แฟกซ์ : 0 5525 1897 จำนวนที่พัก 150 ห้อง, ราคา 500 - 1,500 บาท

15. ท็อปแลนด์ 68/33 ถนนเอกาทศรถ ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5524 7800-8,0 2215 7715,0 2215 0575,0 2215 6108 แฟกซ์ : 0 5524 7815,0 2215 0511 จำนวนที่พัก 253 ห้อง, ราคา 1,200 - 35,000 บาท

16. โกลเด้นแกรนด์ 63/28 ถนนธรรมบูชา อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5521 0234-7 แฟกซ์ : 0 5521 0887 จำนวนที่พัก 110 ห้อง, ราคา 650 - 2,500 บาท

17. ช้างเผือก 63/28 ถนนธรรมบูชา อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 2899 , 0 5521 2558 แฟกซ์ : 0 5525 2493 จำนวนที่พัก 52 ห้อง, ราคา 230 - 390 บาท

18. เอเซีย 176/1 ถนนเอกาทศรฐ อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 8378 , 0 5521 9401 แฟกซ์ : 0 5523 0419 จำนวนที่พัก 13 ห้อง, ราคา 200 - 500 บาท

19. อู่ทอง 80/13 ถนนพระองค์ดำ อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5521 0424-7 แฟกซ์ : 0 5521 1003 จำนวนที่พัก 96 ห้อง, ราคา 480 - 760 บาท

20. อินทรา 103/8 ถนนศรีธรรมไตรปิฎก อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 9188 , 0 5525 9638 , 0 5525 8085 จำนวนที่พัก 45 ห้อง, ราคา 250 - 800 บาท

21. อมรินทร์ ลากูน 52/299 ถนนพระองค์ขาว ตำบลอรัญญิก อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก จำนวนที่พัก 300 ห้อง, ราคา 1,200 - 8,000 บาท โทร : 0 5522 0999 แฟกซ์ : 0 5522 0944

22. อมรินทร์นคร 3/1 ถนนเจ้าพระยา อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5521 9069-78 จำนวนที่พัก 118 ห้อง, ราคา 550 - 3,000 บาท

23. สุขกิจ 2020/12 ถนนพุทธบูชา อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 8876 จำนวนที่พัก 17 ห้อง, ราคา 100 - 100 บาท

24. สยาม 4/8 ถนนอาทิตย์วงศ์ อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5525 8844 , 0 5521 9433-4 จำนวนที่พัก 40 ห้อง, ราคา 120 - 300 บาท

25. สมัยนิยม 175 ถนนเอกาทศรฐ อำเภอเมือง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5524 7527 , 0 5525 8575 จำนวนที่พัก 37 ห้อง, ราคา 300 - 450 บาท

1. บ้านสวนฝรั่ง (ไร่ฝรั่ง) กม.10 ถนนบ้านแยง-นครไทย 243 หมู่ 4 ตำบลห้วยเฮี้ยะ อำเภอนครไทย จ.พิษณุโลก โทร : 0 1886-1757 จำนวนที่พัก 5 ห้อง, ราคา 150 - 2,500 บาท

2. เอส พี ฮัท กม.53-54 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก 93 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5529 3401 จำนวนที่พัก 16 ห้อง, ราคา 500 - 3,500 บาท

3. วังน้ำเย็นรีสอร์ท กม.46 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5529 3411-4 , 0 5529 3411-4,0 2318-8895-6 แฟกซ์ : 0 5529 3415 , 0 2318 8115 จำนวนที่พัก 70 ห้อง, ราคา 800 - 4,500 บาท

4. เรน ฟอเรสท์ 42 หมู่ 9 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5529 3085-6 แฟกซ์ : 0 5529 3086 จำนวนที่พัก 17 ห้อง, ราคา 1,400 - 4,800 บาท

5. พนาวัลย์รีสอร์ท กม.52 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก 41/1 หมู่ 2 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5529 3040 จำนวนที่พัก 8 ห้อง, ราคา 500 - 700 บาท

6. บ้านวริทนันท์ (ธารทองรีสอร์ท) กม.50 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก 99/8 หมู่ 8 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก จำนวนที่พัก 7 ห้อง, ราคา 150 - 1,000 บาท

7. บ้านริมเก่ง กม.49 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก 293 หมู่ 9 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก จำนวนที่พัก 7 ห้อง, ราคา 250 - 400 บาท

8. บ้านพักสวนป่าเขากระยาง ทางเข้าน้ำตกปอย กม.60 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 1604-4207 , 0 1474-9367 , 0 5525 8607

9. บ้านพักน้ำตกหลังสวน กม. 50-51 ถนนพิษณุโลก-หล่มสัก 1 หมู่ 8 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 5529 3338 จำนวนที่พัก 6 ห้อง, ราคา 400 - 400 บาท

10. บ้านเคียงปอย กม.60 ริมน้ำตกปอย 5/1 หมู่ 1 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จ.พิษณุโลก โทร : 0 1605-0289 , 0 1674-4075 จำนวนที่พัก 12 ห้อง, ราคา 300 - 600 บาท

หมายเลขโทรศัพท์สำคัญ

1. ประชาสัมพันธ์จังหวัด โทร. 0 5525 1394
2. โรงพยาบาลพุทธชินราช โทร. 0 5521 9842-4
3. โรงพยาบาลพิษณุเวช โทร. 0 5521 9941
4. โรงพยาบาลรวมแพทย์ โทร. 0 5521 9309-10
5. โรงพยาบาลรัตนเวช โทร. 0 5521 0820-1
6. โรงพยาบาลอินเตอร์เวชการ โทร. 0 5521 8777, 0 5521 7800
7. สภอ.เมือง โทร. 0 5525 8777, 0 5522 5491
8. ตำรวจองเที่ยวพิษณุโลก โทร. 0 5524 5357-8

เทศกาลงานประเพณี

สถานที่ท่องเที่ยว

อำเภอเมือง

1. พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านจ่าทวี (จ่าสิบเอกทวี-พิมพ์ บูรณเขตต์) ตั้งอยู่ที่ถนนวิสุทธิกษัตริย์ ในตัวเมืองพิษณุโลก เป็นที่เก็บรวบรวมข้าวของเครื่องใช้พื้นบ้าน ซึ่งเป็นเครื่องมือทำมาหากินของชาวบ้านในอดีต ตั้งแต่ชิ้นเล็กๆ จนถึงชิ้นใหญ่ เช่น เครื่องจักสาน เครื่องปั้นดินเผา

4. วัดจุฬามณี ตั้งอยู่ริมแม่น้ำน่านฝั่งตะวันออก ห่างจากตัวเมืองพิษณุโลกไปทางใต้ตามถนนบรมไตรโลกนารถ ประมาณ 5 กิโลเมตร เป็นโบราณสถานที่มีมาก่อนสมัยสุโขทัย เคยเป็นที่ตั้งของเมืองสองแควเก่า ตามประวัติศาสตร์กล่าวว่า สมเด็จพระบรมไตรโลกนารถทรงสร้างพระวิหารและเสด็จออกผนวชที่วัดนี้ เมื่อ พ.ศ. 2007

5. พิพิธภัณฑ์ผ้า มหาวิทยาลัยนเรศวร จัดแสดงที่ชั้นสองของอาคารเอนกประสงค์ในมหาวิทยาลัยนเรศวร (ทุ่งหนองอ้อ) ประกอบด้วยห้องจัดแสดงนิทรรศการต่าง ๆ จัดแสดงผ้า ผลิตภัณฑ์จากผ้า ที่นำมาจากแหล่งต่าง ๆ ของประเทศไทยและต่างประเทศ ผ้าและวิถีชีวิตของชาวไทยครั่ง

6. กำแพงเมืองคูเมือง เดิมเป็นกำแพงดินเช่นเดียวกับกำแพงเมืองสุโขทัย คาดว่าสร้างขึ้นในรัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนารถเพื่อเตรียมรับศึกพระเจ้าติโลกราชแห่งอาณาจักรล้านนา สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ์ได้โปรดให้ซ่อมแซมกำแพงเมืองอีกครั้งเพื่อเตรียมรับศึกพม่า

7. หอศิลปและวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยนเรศวร ตั้งอยู่ในบริเวณศูนย์วิทยบริการ มหาวิทยาลัยนเรศวร (ส่วนสนามบิน) ถนนสนามบิน อำเภอเมือง จัดตั้งขึ้นเพื่อเผยแพร่และทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของชาติ

8. สวนนกไทยศึกษา เปิดให้นักท่องเที่ยวและประชาชนทั่วไปเข้าชมแหล่งอนุรักษ์เรียนรู้นกที่พบในเมืองไทย ซึ่งบางชนิดหายาก และใกล้จะสูญพันธุ์ และบางชนิดได้สูญพันธุ์ไปแล้ว อาทิ นกเปล้าหน้าแดง ที่มีความสะดุดตา นกเงือก

9. วัดนางพญา ตั้งอยู่บริเวณเดียวกับวัดราชบูรณะ ถัดไปทางทิศตะวันออก มีลักษณะสถาปัตยกรรมสมัยเดียวกับวัดราชบูรณะ ต่างกันที่วัดนางพญาไม่มีพระอุโบสถมีแต่วิหาร

10. วัดเจดีย์ยอดทอง ตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองพิษณุโลก บนถนนพญาเสือ ทางเดียวกับวัดอรัญญิก ปัจจุบันเหลือเพียงเจดีย์ทรงดอกบัวตูมที่เป็นศิลปสุโขทัยเพียงองค์เดียวที่พบในพิษณุโลก เจดีย์มีฐานกว้างประมาณ 9 เมตร สูง 21 เมตร เฉพาะที่ยอดทรงดอกบัวตูมนั้น ได้เห็นรอยกระเทาะของปูนทำให้แลเห็นการเสริมยอดโดยการพอกปูนเพิ่มที่ยอดแหลมของดอกบัว

11. วัดราชบูรณะ  ตั้งอยู่ริมแม่น้ำน่านฝั่งตะวันออก ทางใต้ของวัดพระศรีมหาธาตุเล็กน้อย ตัวพระอุโบสถมีลักษณะพิเศษคือเศียรนาคที่ชายคาเป็นนาค 3 เศียร มีลักษณะอ่อนช้อยงดงาม พิจารณาดูตามชื่อแล้ว วัดราชบูรณะน่าจะเป็นวัดที่พระมหากษัตริย์ทรงสร้าง เชื่อว่าเป็นสมัยสมเด็จพระบรม-ไตรโลกนาถ เนื่องจากทรงประทับอยู่ที่ เมืองพิษณุโลกถึง25 ปี และทรงมีบทบาททางบำรุงพระศาสนาที่พิษณุโลกมากที่สุด

2. วัดราชคีรีหิรัญยาราม ตั้งอยู่ที่บ้านสมอแคลง ในเขตอำเภอวังทอง เดินทางจากตัวเมืองพิษณุโลกไปตามทางหมายเลข 12 (เส้นทางสายพิษณุโลก-หล่มสัก) ประมาณ 14 กิโลเมตร

4. น้ำตกปอย ระหว่าง กม. ที่ 59 - 60 ทางหลวงหมายเลข 12 มีทางแยกไปน้ำตกปอยอีก 2 กิโลเมตร บริเวณสวนป่ากระยาง ในความดูแลขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ เป็นน้ำตกที่มีทัศนียภาพสวยงาม สภาพโดยรอบร่มรื่นเหมาะเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจ