สัพเพเหระ

ประวัติความเป็นมา

ราชบุรี ดินแดนวัฒนธรรมลุ่มน้ำแม่กลองและสายหมอกแห่งขุนเขาตะนาวศรี เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางด้านตะวันตกที่มีภูมิประเทศหลากหลาย จากพื้นที่ที่ราบต่ำ ลุ่มแม่น้ำแม่กลองอันอุดม แหล่งเพาะปลูกพืชผักผลไม้เศรษฐกิจนานาชนิด สู่พื้นที่สูงทิวเทือกเขาตะนาวศรีทอดตัวยาวทางทิศตะวันตกจรดชายแดนไทย-พม่า จากตำนานและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทำให้สันนิษฐานได้ว่าราชบุรีเป็นหัวเมืองที่เจริญรุ่งเรืองมากแห่งหนึ่งของแคว้นสุวรรณภูมิมาตั้งแต่สมัยที่พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งอินเดียได้เผยแพร่พุทธศาสนาเข้ามาในดินแดนแถบนี้ เมื่อราวปี พ.ศ. ๒๑๘ โดยแคว้นสุวรรณภูมินี้มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่นครปฐมหรือที่สมัยนั้นเรียกกันว่า “ทวารวดี” ราชบุรียังเป็นแหล่งพบปะของพ่อค้าวาณิชแต่ครั้งโบราณ ทั้งยังเป็นเมืองหน้าด่านที่ติดต่อกับพม่า ราชบุรีจึงเป็นดินแดนหลากหลายชาติพันธุ์และกลุ่มชนที่สุดแห่งหนึ่ง ราชบุรีในวันนี้จึงเต็มไปด้วยสิ่งที่น่าสนใจมากมาย ทั้งประวัติศาสตร์ โบราณสถาน วิถีชีวิต วัฒนธรรม งานหัตถกรรมเครื่องปั้น เครื่องหล่อ ทอถักจักสาน ถ้ำธารป่าเขา และธรรมชาติที่งดงามท้าทายการมาเยือนของผู้คน จังหวัดราชบุรีมีเนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ ๕,๑๙๖ ตารางกิโลเมตร

แบ่งเขตการปกครองออกเป็น ๙ อำเภอ ๑ กิ่งอำเภอคือ อำเภอเมืองราชบุรี อำเภอโพธาราม อำเภอดำเนินสะดวก อำเภอปากท่อ อำเภอจอมบึง อำเภอบางแพ อำเภอวัดเพลง อำเภอสวนผึ้ง อำเภอบ้านโป่งและกิ่งอำเภอบ้านคา

อาณาเขต

ทิศเหนือ ติดต่อจังหวัดกาญจนบุรี
ทิศใต้ ติดต่อจังหวัดเพชรบุรี
ทิศตะวันออก ติดต่อจังหวัดสมุทรสาคร สมุทรสงคราม และนครปฐม
ทิศตะวันตก ติดต่อประเทศสหภาพพม่า

การเดินทาง

รถยนต์ เส้นทางสายเก่า สายเพชรเกษม ทางหลวงหมายเลข 4 ผ่านบางแค-อ้อมน้อย-อ้อมใหญ่-นครชัยศรี-นครปฐม-ราชบุรี
เส้นทางสายใหม่ เส้นทางหลวงหมายเลข 338 จากกรุงเทพฯ-พุทธมณฑล-นครชัยศรี เข้าถนนเพชรเกษมบริเวณอำเภอนครชัยศรีก่อนถึงตัวเมืองนครปฐมประมาณ 16 กิโลเมตร จากนั้นใช้ถนนเพชรเกษมตรงไปตัวเมืองราชบุรี
หรือใช้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 1543
รถไฟ การรถไฟแห่งประเทศไทย มีบริการรถไฟออกจากสถานีรถไฟหัวลำโพง และสถานีรถไฟธนบุรี (บางกอกน้อย) ทุกวัน ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ หน่วยบริการเดินทาง สถานีรถไฟกรุงเทพฯ โทร. 1690 หรือ 0 2220 4334, 0 2220 4444 สถานีรถไฟธนบุรี โทร. 0 2411 3102 และสถานีรถไฟราชบุรี โทร. 0 3233 7002 หรือ www.railway.co.th

อัตราค่าโดยสาร สถานีต้นทาง – ปลายทาง : กรุงเทพ - ราชบุรี ระยะทาง : 117 กม.

อัตราค่าโดยสาร (ไม่รวมค่าธรรมเนียม)

• ชั้นที่ 1 110 บาท
• ชั้นที่ 2 57 บาท
• ชั้นที่ 3 25 บาท

รถโดยสารประจำทาง บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการเดินรถ จากสถานีขนส่งสายใต้ไปจังหวัดราชบุรีทุกวัน ทั้งรถธรรมดา รถปรับอากาศชั้น 1 และรถปรับอากาศชั้น 2 วันละหลายเที่ยว ใช้เวลาเดินทางประมาณ 2 ชั่วโมง สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ ห้องจำหน่ายตั๋ว โทร. 0 2434 7192, 0 2435 5605 หรือ www.transport.co.th และ บริษัทราชบุรีกลุ่ม 76 (ราชบุรี) จำกัด โทร. 0 3233 8439, 0 3232 2776, 0 3232 5152, 0 3233 8276 รถปรับอากาศชั้น 1 (ราชบุรี) โทร. 0 3233 7787 มีรถออกทุก 20 นาที (เที่ยวแรกออกจากกรุงเทพฯเวลา 06.00 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 23.00 น.) (เที่ยวแรกออกจากราชบุรีเวลา 04.00 น. เที่ยวสุดท้ายเวลา 21.00 น.)

อัตราค่าโดยสาร

• ตารางเวลาการเดินรถมาตรฐาน 2 (รถแอร์ ป.2 )
• สถานีขนส่ง สายใต้ใหม่
• เส้นทาง กท. - ราชบุรี (สายเก่า)
• ค่าโดยสาร 57 บาท
• ระยะทาง 109 กิโลเมตร(กม.)
• ระยะเวลา 2 ชั่วโมง(ชม.)
• เวลาจากกรุงเทพฯ 07:30 - 21:00 มีรถออกทุก 20 นาที
• เส้นทาง กท. - ราชบุรี (สายใหม่)
• ค่าโดยสาร 52 บาท
• ระยะทาง 109 กิโลเมตร(กม.)
• ระยะเวลา 2 ชั่วโมง(ชม.)
• เวลาจากกรุงเทพฯ 05:50 - 20:00 มีรถออกทุก 25 นาที

ระยะทางจากอำเภอเมืองไปยังอำเภอต่าง ๆ

• วัดเพลง ๑๕ กิโลเมตร
• ปากท่อ ๒๒ กิโลเมตร
• บางแพ ๒๒ กิโลเมตร
• โพธาราม ๒๖ กิโลเมตร
• จอมบึง ๓๐ กิโลเมตร
• บ้านโป่ง ๔๒ กิโลเมตร
• ดำเนินสะดวก ๕๐ กิโลเมตร
• สวนผึ้ง ๖๐ กิโลเมตร

ระยะทางจากราชบุรีไปยังจังหวัดจังหวัดต่าง ๆ

• นครปฐม ๔๑ กิโลเมตร
• เพชรบุรี ๕๔ กิโลเมตร
• กาญจนบุรี ๘๗ กิโลเมตร
• สมุทรสงคราม ๔๓ กิโลเมตร
• สมุทรสาคร ๗๘ กิโลเมตร

ร้านอาหาร

อำเภอเมือง

อำเภอบ้านโป่ง

อำเภอโพธาราม

อำเภอสวนผึ้ง

ร้านจำหน่ายสินค้าที่ระลึก

ประเภทเครื่องปั้นดินเผา

อำเภอเมือง

อำเภอบ้านโป่ง

ประเภทสิ่งทอ

อำเภอเมือง

ประเภทเครื่องใช้และเครื่องประดับ

อำเภอจอมบึง

ประเภทขนมและอาหาร

อำเภอบ้านโป่ง

ขนมเปี๊ยะไข่เค็มกรรณิการ์ (พี่นอม) ๖๕/๔๔-๔๕ ซ.ตรงข้ามโรงเรียนดรุณาฯ ถ.คฑาธร อ.เมือง โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๓๐๗๙

อำเภอจอมบึง

อำเภอบางแพ

สถานที่พัก

(ราคาห้องพักในเอกสารนี้เปลี่ยนแปลงได้ โปรดสอบถามจากโรงแรมก่อนเข้าพัก)

อำเภอเมือง

อำเภอดำเนินสะดวก

อำเภอปากท่อ

อำเภอบ้านโป่ง

อำเภอโพธาราม

อำเภอจอมบึง

อำเภอสวนผึ้ง

กิ่งอำเภอบ้านคา

หมายเลขโทรศัพท์สำคัญ

• สำนักงานจังหวัดราชบุรี โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๗๖๕๙–๖๐, ๐ ๓๒๓๓ ๗๘๙๐
• เทศบาลเมืองราชบุรี โทร. ๐ ๓๒๓๓ ๗๐๗๕, ๐ ๓๒๓๓ ๗๐๗๖, ๐ ๓๒๓๓ ๗๖๘๘, ๐ ๓๒๓๓ ๗๑๓๔
• โรงพยาบาลศูนย์ราชบุรี โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๑๘๒๖-๘
• โรงพยาบาลจังหวัดราชบุรี โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๗๙๙๙
• โรงพยาบาลสวนผึ้ง โทร. ๐ ๓๒๓๖ ๔๔๙๖-๘
• สถานีตำรวจภูธร โทร. ๐ ๓๒๓๑ ๕๔๙๔-๖, ๐ ๓๒๓๓ ๗๒๑๒
• สถานีตำรวจภูธรอำเภอสวนผึ้ง โทร. ๐ ๓๒๓๙ ๕๑๑๑
• สภานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอบ้านคา โทร. ๐ ๓๒๒๒ ๘๕๗๓
• ไปรษณีย์ โทร. ๐ ๓๒๓๓ ๗๓๘๕, ๐ ๓๒๓๓ ๗๑๖๘
• สถานีเดินรถประจำทางปรับอากาศ โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๒๗๗๖, ๐ ๓๒๓๒ ๕๑๕๒, ๐ ๓๒๓๓ ๘๒๗๖, ๐ ๓๒๓๓ ๘๔๓๙
• บริษัท ราชบุรี กลุ่ม ๗๖ จำกัด โทร. ๐ ๓๒๓๓ ๘๔๓๙, ๐ ๓๒๓๓ ๘๒๗๖
• สถานีรถไฟราชบุรี โทร. ๐ ๓๒๓๓ ๗๐๐๒
• ตำรวจทางหลวง โทร. ๑๑๙๓
• ตำรวจท่องเที่ยว โทร. ๑๑๕๕

เทศกาลงานประเพณี

สถานที่่ท่องเที่ยว

อำเภอเมือง

การเดินทาง ใช้เส้นทางเดียวกับทางไปพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี แล้วเลี้ยวซ้ายตรงไปประมาณ ๒๐๐ เมตร สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๑๕๙๗, ๐ ๓๒๓๒ ๖๖๖๙

เมืองโบราณบ้านคูบัว ตั้งอยู่ที่ตำบลคูบัว เป็นโบราณสถานที่ขุดค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีหลายอย่างซึ่งชี้ให้เห็นว่า ดินแดนราชบุรีแห่งนี้ เคยเป็นเมืองท่าที่เจริญรุ่งเรืองในยุคทวารวดี สถาปัตยกรรมในเมืองโบราณคูบัวได้รับอิทธิพลทางด้านศิลปะจากช่างสมัยราชวงศ์คุปตะ ประเทศอินเดีย และมีหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่า พุทธศาสนาได้เจริญรุ่งเรืองในประเทศไทยมามากกว่า ๑,๐๐๐ ปี ส่วนโบราณวัตถุสำคัญต่าง ๆ ที่ค้นพบโดยเฉพาะเศียรพระพุทธรูปสมัยโบราณ เก็บรักษาไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี และบางส่วนเก็บรักษาไว้ที่วัดโขลงสุวรรณคีรี เมืองโบราณบ้านคูบัวพบหลักฐานกระจัดกระจายทั่วบริเวณหลายแหล่ง อาทิ โบราณสถานวัดโขลง ตั้งอยู่บริเวณทางเข้าวัดโขลงสุวรรณคีรี ห่างจากตัวเมืองราชบุรีไปทางทิศใต้ตามถนนท้าวอู่ทองประมาณ ๕ กิโลเมตร เป็นโบราณสถานที่มีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีมุขยื่นออกมาทางด้านทิศเหนือและด้านใต้ด้านละ ๓ มุข ทางด้านตะวันออกมีมุขยื่นออกมาเป็นบันไดทางขึ้น ฐานชั้นล่างสุดเป็นฐานสี่เหลี่ยมก่อด้วยศิลาแลงฉาบปูน มีมุขยื่นออกมาจากฐานด้านข้างด้านละ ๓ มุม ฐานชั้นที่สองเป็นฐานบัวโค้ง ถัดขึ้นไปเป็นอิฐก่อเป็นช่องซุ้มรูปสี่เหลี่ยมประดับปูนปั้นรูปบัวฟันยักษ์ ชั้นถัดไปเป็นฐานหน้ากระดานรองรับซุ้มสี่เหลี่ยมผืนผ้า เหนือขึ้นไปเป็นเสาอิงสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ ระหว่างเสาเจาะเป็นซุ้มจระนำยอดแหลมสลับกับเสาอิงไปตลอดผนัง ส่วนบนของฐานโบราณสถานเป็นลานประทักษิณ ในการขุดแต่งได้พบปูนปั้นรูปเศียรเทวดา คนแคระ เชิงเทียนสำริดและลวดลายปูนปั้นอื่นๆ

โบราณสถานหมายเลข ๘ ตั้งอยู่ด้านหลังโรงเรียนวัดคูบัว มีลักษณะเป็นฐานเจดีย์ มีแผนผังรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดกว้างยาวด้านละ ๒๐.๘๐ เมตร ความสูง ๕.๔๐ เมตร ฐานชั้นล่างเป็นฐานสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่ ก่ออิฐสอปูน ถัดขึ้นไปเป็นฐานบัวโค้งรองรับหน้ากระดานมีช่องซุ้มสี่เหลี่ยมโดยรอบ ด้านบนเป็นลานประทักษิณ ชั้นที่สองเป็นฐานขององค์เจดีย์ มีฐานบัวโค้งรองรับหน้ากระดานซึ่งมีซุ้มสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดเล็กรององค์เจดีย์ มีร่องรอยของปูนฉาบ ที่ฐานบัวโค้งแต่ไม่ปรากฏร่องรอยการประดับประติมากรรมปูนปั้น

อำเภอวัดเพลง

การเดินทาง จากถนนมนตรีสุริยวงศ์ เลียบแม่น้ำแม่กลองไปจนสุดถนนสาย ๓๐๘๘ เลียบแม่น้ำอ้อมผ่านสวนมะพร้าวที่ร่มครึ้ม

อำเภอดำเนินสะดวก

วัดหลวงพ่อสดธรรมกายาราม ตั้งอยู่ที่ตำบลแพงพวย ถนนบางแพ-ดำเนินสะดวก หากเดินทางมาจากบางแพ วัดอยู่ขวามือก่อนถึงแยกดำเนินสะดวก ๑๐ กิโลเมตร พระอุโบสถสร้างในสมัยอยุธยาตอนปลายและเป็นที่เก็บรักษาพระพุทธรูปหยกปางต่าง ๆ ภายในวัดมีอุทยานการศึกษาและสวนป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯพื้นที่กว่า ๒๐๐ ไร่ วัดนี้ได้รับรางวัลสวนป่าดีเด่นจากกรมป่าไม้ ประจำปี ๒๕๓๙ นอกจากนี้ยังเป็นสำนักเรียนภาษาบาลีประจำจังหวัด มีนิทรรศการเกี่ยวกับพระบรมสารีริกธาตุ และมีการสอนปฏิบัติธรรมวิปัสสนาสำหรับชาวไทยและชาวต่างประเทศทุกวันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๓๐-๑๒.๓๐ น. และมีการอบรมธรรมปฏิบัติทุกปีๆละ ๒ รุ่น สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๒๔ ๖๐๙๐-๖ ต่อ ๑๙๐,๒๒๐ หรือ www.dhammakaya.org, E-mail: info@dhammakaya.org

ตลาดน้ำดำเนินสะดวก หรือที่รู้จักกันทั่วไปในนามตลาดน้ำคลองต้นเข็ม เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงมากของราชบุรี อยู่ห่างจากกรุงเทพฯราว ๘๐ กิโลเมตร ในราวปี พ.ศ. ๒๔๐๙ รัชกาลที่ ๔ โปรดเกล้าฯ ให้ขุดคลองดำเนินสะดวกระยะทางกว่า ๓๒ กิโลเมตร เชื่อมแม่น้ำแม่กลองที่บางนกแขวกกับแม่น้ำท่าจีนที่ประตูน้ำบางยาง และมีคลองซอยเล็ก ๆ มากมาย ทำให้ชาวบ้านในราชบุรี สมุทรสงคราม และสมุทรสาคร สามารถติดต่อกันทางน้ำได้สะดวก

ตลาดน้ำดำเนินสะดวก เปิดตัวสู่สายตาชาวโลกในฐานะแหล่งท่องเที่ยวครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๐ ในภาพของตลาดลอยน้ำที่คราคร่ำไปด้วยเรือพายลำย่อม บรรทุกสินค้าที่จำเป็นต่อการครองชีพ พ่อค้าแม่ค้าสวมเสื้อผ้าโทนสีเข้มแบบชาวสวน ใส่หมวกงอบใบลาน พายเรือเร่ขายแลกเปลี่ยนสินค้าในยามที่เส้นทางคมนาคมทางน้ำเป็นหัวใจหลัก ตลาดน้ำดำเนินสะดวกเริ่มค้าขายตั้งแต่เช้าตรู่ไปจนถึงช่วงประมาณ ๑๒.๐๐ น. ส่วนตลาดน้ำวัดปราสาทสิทธิ์ซึ่งเป็นตลาดน้ำที่ยังคงวิถีชีวิตเดิม ๆ อยู่มากจะเริ่มตั้งแต่เช้าตรู่ และจะวายตั้งแต่ก่อน ๐๘.๐๐ น. สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ศูนย์ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวอำเภอดำเนินสะดวก โทร. ๐ ๓๒๒๔ ๑๐๒๓, ๐ ๓๒๓๔ ๖๑๖๑

ล่องคลองชมตลาดน้ำดำเนินสะดวก ตลาดน้ำดำเนินสะดวก มีบริการเรือเช่านำเที่ยว เรือพาย ราคา ๓๐๐ บาท เรือหางยาว ราคา ๖๐๐ บาท นั่งได้ประมาณ ๘ คน พาไปดูสวน การทำน้ำตาลสด ใช้เวลาประมาณ ๔๕ นาที สอบถามข้อมูลได้ที่ ท่าเรือยุวันดา โทร. ๐ ๓๒๒๔ ๑๓๙๒, ๐ ๖๖๖๘ ๙๔๗๑, ๐ ๙๑๖๑ ๐๙๐๙

การเดินทาง

รถยนต์ จากกรุงเทพฯสามารถเดินทางไปตลาดน้ำดำเนินสะดวกได้ ๒ เส้นทาง คือ
๑. เดินทางไปตามถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข ๔) ผ่านบางแค สวนสามพราน นครชัยศรี นครปฐม เลยกิโลเมตรที่ ๘๓ ไปเล็กน้อย จะพบแยกบางแพ เลี้ยวซ้ายมือไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๒๕ อีกประมาณ ๒๕ กิโลเมตร ข้ามสะพานธนะรัชต์เลยไป ๒๐๐ เมตร แล้วแยกขวาเข้าไปอีก ๑ กิโลเมตร
๒. เดินทางไปตามสายธนบุรี-ปากท่อ (ทางหลวงหมายเลข ๓๕) ระยะทาง ๖๓ กิโลเมตร เลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข ๓๒๕ ผ่านตัวเมืองสมุทรสงคราม แล้วเลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข ๓๒๕ ไปประมาณ ๑๒ กิโลเมตร ทางเข้าตลาดน้ำอยู่ก่อนถึงสะพานธนะรัชต์ ๒๐๐ เมตร และแยกซ้ายเข้าไปอีก ๑ กิโลเมตร

รถโดยสารประจำทาง มีรถโดยสารปรับอากาศสายกรุงเทพฯ-ดำเนินสะดวก ออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี เที่ยวแรกออกตั้งแต่เวลา ๐๕.๐๐ น. ใช้เวลาเดินทางประมาณ ๒ ชั่วโมง ลงรถบริเวณตลาดเชิงสะพานธนะรัชต์ จากนั้นสามารถโดยสารรถสองแถวบริเวณตลาดเชิงสะพานธนะรัชต์ เข้าไปถึงตลาดน้ำดำเนินสะดวกเป็นระยะทางอีก ๑ กิโลเมตร สอบถามรายละเอียดได้ที่ สถานีขนส่งสายใต้ (ห้องจำหน่ายตั๋วดำเนินสะดวก) โทร. ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๓๑ (ห้องจำหน่ายตั๋วราชบุรี) โทร. ๐ ๒๔๓๕ ๕๐๓๖

นอกจากนั้น นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางไปกับรถโดยสารสายอื่นได้ เช่น สายกรุงเทพฯ-ราชบุรี, กรุงเทพฯ-เพชรบุรี (สายเก่า) แล้วลงตรงสี่แยกบางแพ ต่อจากนั้นต่อรถสองแถวซึ่งวิ่งระหว่างทางแยกบางแพไปดำเนินสะดวก มีรถออกทุก ๑๐ นาที

อำเภอบ้านโป่ง

อุทยานบ้านปลาและสวนผีเสื้อมนชิดา ตั้งอยู่เลขที่ ๙๐ หมู่ ๑ ตำบลหนองอ้อ ทางไปโครงการส่งน้ำนครชุม อยู่ติดหมู่บ้านกรุณาการ์เด้นวิลล์ จัดแสดงพันธุ์ปลาสวยงามแปลกๆ มากมาย ทั้งจากต่างประเทศและในประเทศ อาทิ จากทวีปอเมริกา-ทวีปอัฟริกา มีการจัดแบ่งบริเวณในพื้นที่เป็นส่วนต่างๆ ทำให้สามารถเดินเที่ยวชมได้สะดวก เช่น อาคารแสดงพันธุ์ปลาสวยงาม อาคารปลาหางนกยูง อาคารปลาเทวดา อาคารปลาทอง อาคารแสดงพันธุ์ปลาหมอแคระ เป็นต้น และมีการจำลองน้ำตก บ่อปลาและตู้ปลาของพันธุ์ปลาชนิดต่างๆ นอกจากนี้ยังมีสวนผีเสื้อมนชิดา ซึ่งจะทำให้ผู้เข้าชมได้สัมผัสกับวงจรชีวิตของผีเสื้อในธรรมชาติอย่างใกล้ชิด เช่น การกินน้ำหวาน การวางไข่ หรือ แม้กระทั่งการออกจากดักแด้ เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๐๙.๐๐-๑๘.๓๐ น. (ปิดจำหน่ายบัตรเวลา ๑๘.๐๐ น.) สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร. ๐ ๓๒๒๑ ๒๐๔๒ การเดินทาง รถยนต์ ใช้เส้นทางสายปิ่นเกล้า-นครชัยศรี หรือ ถนนเพชรเกษม ผ่านจังหวัดนครปฐม ไปตามทางหลวงหมายเลข ๔ จากนั้นแยกไปทางอำเภอบ้านโป่ง ก่อนถึงอำเภอบ้านโป่ง ประมาณกิโลเมตรที่ ๗๔–๗๕ จะเห็นแยกเลี้ยวซ้ายไปประมาณ ๑ กิโลเมตร เข้าอุทยานบ้านปลามณชิดา ( อยู่ติดกับตลาดสหกรณ์ปลาสวยงามบ้านโป่ง )

รถโดยสารประจำทาง จากกรุงเทพฯ นั่งรถโดยสารประจำทางจากสถานีขนส่งสายใต้ สายกรุงเทพฯ-บ้านโป่ง-กาญจนบุรี มาลงที่อำเภอบ้านโป่ง แล้วต่อรถโดยสารมาที่อุทยานบ้านปลา

พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วง ตั้งอยู่ภายในวัดม่วง ตำบลบ้านม่วง ริมแม่น้ำแม่กลอง วัดม่วงเป็นวัดเก่าแก่ ตามประวัติบอกไว้ในคัมภีร์ใบลานเขียนด้วยอักษรมอญว่า มีอายุอยู่ในปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ในช่วงเวลานั้น ชุมชนบ้านม่วงและบริเวณสองฝั่งลุ่มแม่น้ำแม่กลอง มีกลุ่มชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นคนเชื้อสายมอญ อยู่ร่วมกันกับกลุ่มชนอื่น เช่น ไทย จีน ลาว ญวน เขมรและกะเหรี่ยง มีการผสมผสานแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมระหว่างกัน เกิดเป็นเอกลักษณ์ของคนในท้องถิ่นและความที่ชุมชนบ้านม่วงมีวิถีชีวิตผูกผันอยู่กับประเพณีและความเชื่อดั่งเดิม ทำให้ชุมชนแห่งนี้เป็นขุมทรัพย์ทางความรู้ด้านมอญศึกษาแก่ผู้สนใจมากมาย พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นแหล่งค้นคว้ารวบรวมประวัติความเป็นมา วิถีชีวิตและวัฒนธรรมชุมชนท้องถิ่นชาวมอญตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แบ่งการจัดแสดงออกเป็นห้องต่างๆ สามารถเข้าใจเรื่องราวได้ง่ายโดยเริ่มจาก ห้องโถง มอญในตำนาน มอญในทางประวัติศาสตร์ ภาษามอญและจารึกภาษามอญ ประเพณีวัฒนธรรมมอญ มอญอพยพ มอญในไทยและผู้นำทางวัฒนธรรม มีการจัดแสดงโบราณวัตถุ คัมภีร์ใบลานที่เขียนด้วยอักษรมอญมีอายุกว่า ๓๐๐ ปี เสื้อผ้าข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ที่บ่งบอกถึงมรดกทางภูมิปัญญาท้องถิ่นที่น่าสนใจ ให้ความรู้เกี่ยวกับความสำคัญของลุ่มน้ำแม่กลองในอดีต ความสัมพันธ์ด้านเศรษฐกิจสังคม วัฒนธรรมของชุมชนบ้านม่วงกับชุมชนในเขตอำเภอบ้านโป่งและอำเภอโพธาราม

นอกจากนั้นภายในวัดยังมีศูนย์มอญศึกษา เปิดสอนภาษามอญให้กับบุคคลทั่วไปทุกวันพุธและวันพฤหัสบดี พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงเปิดให้เข้าชมในวันศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ ตั้งแต่เวลา ๐๙.๐๐–๑๖.๐๐ น. โดยไม่เสียเข้าชม (หากสนใจเข้าชมวันจันทร์-ศุกร์ กรุณาติดต่อล่วงหน้าก่อนเข้าชม และ เข้าชมเป็นหมู่คณะควรติดต่อล่วงหน้าหรือทำหนังสือเรียนเจ้าอาวาสวัดม่วง) สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๓๗ ๒๕๔๘, ๐ ๖๐๐๔ ๐๗๘๖, ๐ ๙๘๘๕ ๘๘๑๗ หรือ www.monstudies.org พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดม่วงขอเชิญชวนผู้เข้าชมที่เดินทางมาเป็นหมู่คณะตั้งแต่ ๑๐ คนขึ้นไปลองลิ้มชิมรสอาหารคาวหวานพื้นบ้านแบบมอญ เช่น แกงบอน น้ำปลายำ แกงมะตาด ในราคาเป็นกันเอง ติดต่อล่วงหน้าที่คุณสอางค์ พรหมอินทร์ บริเวณวัดยังมีศูนย์ทอผ้าพื้นบ้าน จำหน่ายผ้าทอมือ ผ้าขาวม้าฝีมือชาวบ้าน เปิดทุกวัน เวลา ๐๙.๐๐-๑๘.๐๐ น. โทร. ๐ ๖๑๑๑ ๑๓๖๗

การเดินทาง รถยนต์ จากตัวเมืองราชบุรีไปตามทางหลวงหมายเลข ๔ แล้วแยกเข้าอำเภอบ้านโป่ง ไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๙ (โคกสูง-เบิกไพร) (ทางไปถ้ำเขาช่องพราน) จากนั้นข้ามสะพานแม่น้ำแม่กลองตรงไปประมาณ ๗ กิโลเมตรและจากปากทางแยกเข้าไปอีก ๒.๕ กิโลเมตร ก็จะถึงพิพิธภัณฑ์ รถโดยสารประจำทาง จากกรุงเทพฯ นั่งรถสายกรุงเทพฯ-กาญจนบุรีมาลงที่อำเภอบ้านโป่ง แล้วนั่งรถโดยสารประจำทางสายบ้านโป่ง-โพธาราม มาลงที่หน้าวัดม่วง

อำเภอโพธาราม

พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน ตั้งอยู่ที่วัดขนอน ตำบลสร้อยฟ้า ริมแม่น้ำแม่กลอง อยู่ห่างจากตัวอำเภอโพธารามประมาณ ๑๐ กิโลเมตร ลักษณะเป็นเรือนไทย จัดแสดงนิทรรศการหนังใหญ่ ประวัติความเป็นมาของหนังใหญ่และกรรมวิธีการแกะสลักตัวหนังใหญ่ มีตัวหนังจำนวน ๓๑๓ ตัวที่อยู่ในสภาพสมบูรณ์ ส่วนใหญ่เป็นตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์ แบ่งเป็นชุดหนุมานถวายแหวน ชุดสหัสสกุมาร และเผากรุงลงกา ชุดศึกอินทรชิตครั้งที่ ๑ เป็นโครงการตามพระราชดำริในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งทรงเห็นคุณค่าในการแสดงและศิลปะหนังใหญ่ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นการละเล่นชั้นสูง ตัวหนังมีการแกะสลักลวดลาย ใช้วงมโหรีปี่พาทย์เป็นเครื่องดนตรีประกอบ พร้อมกับลีลาของคนเชิดประกอบบทพาทย์และบทร้อง ทรงมีพระราชดำริให้ทางวัดช่วยกันอนุรักษ์ตัวหนังใหญ่ ซึ่งท่านพระครูศรัทธาสุนทร (หลวงปู่กล่อม) อดีตเจ้าอาวาสวัดขนอนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นผู้สร้างขื้น ด้วยท่านเป็นผู้มีความรู้ทางด้านช่างและประกอบกับในขณะนั้นมีตัวหนังอยู่บ้างที่วัด ท่านจึงมีความคิดที่จะสร้างตัวหนังใหญ่ให้มีขนาดใหญ่กว่าเดิมจึงได้ชักชวนครูอั๋งผู้เคยเป็นโขนคณะเจ้าเมืองราชบุรี ช่างจาดและช่างจ๊ะชาวราชบุรี และช่างพ่วงชาวบ้านโป่งมาช่วยกันสร้างตัวหนัง ชุดแรกคือ ชุดหนุมานถวายแหวน ต่อมาได้สร้างเพิ่มอีกรวมเก้าชุด นับเป็นสมบัติของวัดที่ได้ร่วมรักษาสืบทอดกันมา ทางวัดจึงได้จัดสร้างพิพิธภัณฑ์ขึ้น นับเป็นวัดเดียวที่มีมหรสพของวัด ตัวหนังและคณะหนังใหญ่ที่สมบูรณ์อยู่ในความอุปถัมภ์ของวัดและยังคงมีการจัดการแสดงหนังใหญ่สืบทอดต่อมาจนถึงทุกวันนี้ พิพิธภัณฑ์เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๐๘.๐๐-๑๗.๐๐ น. ทางวัดได้จัดแสดงเชิดหนังใหญ่ทุกวันเสาร์เวลา ๑๐.๐๐-๑๑.๐๐ น. เพียงรอบเดียว โดยนักเรียนจากโรงเรียนวัดขนอน (สำหรับวันธรรมดาโปรดติดต่อล่วงหน้า โดยจะมีค่าใช้จ่ายรอบละ ๒,๐๐๐ บาท) สอบถามรายละเอียดได้ที่ เจ้าอาวาสวัดขนอน โทร. ๐ ๓๒๒๓ ๓๓๘๖, ๐ ๑๗๕๓ ๑๒๓๐ โทรสาร ๐ ๓๒๓๕ ๔๙๗๙

การเดินทาง รถยนต์ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข ๔ ถนนเพชรเกษมผ่านนครปฐม สู่อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี จากนั้นเลี้ยวขวาที่สี่แยกอำเภอบางแพ ไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๙๐ เข้าสู่อำเภอโพธาราม ข้ามสะพานแม่น้ำแม่กลอง แล้วเลี้ยวขวาไปตามเส้นทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๙ ประมาณ ๓ กิโลเมตร วัดขนอนอยู่ทางขวามือ รถโดยสารประจำทาง รถโดยสารออกจากสถานีขนส่งสายใต้ สายกรุงเทพฯ-โพธาราม มาลงที่ท่ารถโพธาราม แล้วจากท่ารถ นั่งรถสองแถวสายบ้านโป่ง-โพธารามมาลงที่หน้าวัดขนอน หรือใช้รถจักรยานยนต์รับจ้าง ใช้เวลาประมาณ ๕ นาที

จิตรกรรมฝาผนัง วัดคงคาราม ตั้งอยู่ที่ตำบลคลองตาคต อยู่ห่างจากตัวจังหวัดไปทางเหนือ ตามทางหลวงหมายเลข ๔ ประมาณ ๒๒ กิโลเมตร และแยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๐ อีก ๑ กิโลเมตร เป็นวัดมอญ สร้างขึ้นโดยพระยามอญ มีอายุกว่า ๒๐๐ ปี แต่เดิมเรียกว่า “วัดกลาง” หรือ “เภี้ยโต้” รัชกาลที่ ๕ ทรงพระราชทานนามใหม่ว่า “วัดคงคาราม” ประกอบด้วยพระอุโบสถ มีเจดีย์ทรงรามัญ ๗ องค์รายรอบ ภายในอุโบสถมีพระประธาน แกนในทำด้วยศิลาแลงและปิดทองฐานชุกชีทำเป็นบัวคว่ำบัวหงาย และภาพจิตรกรรมฝาผนังฝีมือละเอียดอ่อน ภาพแต่ละภาพเหมือนถ่ายทอดจากต้นแบบที่มีชีวิตจริง เขียนขึ้นในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ เป็นภาพพุทธประวัติตอนต่าง ๆ ที่หาชมยาก นอกจากนี้ยังมีกุฏิเรือนไทย ๙ ห้องสร้างในสมัยธนบุรี ปัจจุบันจัดให้เป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน รวบรวมวัตถุเก่าแก่ซึ่งเกี่ยวข้องกับท้องถิ่นไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษา โดยเปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๐๙.๐๐-๑๖.๐๐ น. อัตราค่าเข้าชม ทั้งนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างประเทศ ราคา ๑๐ บาท สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๒๓ ๑๗๗๐, ๐ ๓๒๒๓ ๑๙๓๓, ๐ ๑๕๒๗ ๕๓๐๘

การเดินทาง รถประจำทาง จากกรุงเทพฯ นั่งรถที่สถานีขนส่งสายใต้ กรุงเทพฯ-โพธาราม มาลงที่หน้าไปรษณีย์โพธาราม แล้วนั่งรถจักรยานยนต์รับจ้างมาลงที่หน้าวัดคงคาราม

ค้างคาวเขาช่องพราน อยู่ที่ตำบลเตาปูน ห่างจากตัวอำเภอโพธารามไปทางทิศตะวันตกประมาณ ๙ กิโลเมตร ถ้ามาจากตัวเมืองราชบุรี ใช้เส้นทางเขางู-เบิกไพร ไปประมาณ ๑๗ กิโลเมตร บริเวณเขาช่องพรานมีถ้ำที่สวยงามคือ “ถ้ำพระนอน” มีพระพุทธรูปภายในถ้ำมากกว่าร้อยองค์และมีพระพุทธรูปปางไสยาสน์องค์ใหญ่ความยาว ๙ เมตร แต่สิ่งที่สร้างชื่อให้เขาช่องพราน คือ ฝูงค้างคาวนับล้านตัว ที่กรูกันบินออกจากถ้ำพวยพุ่งเป็นสายสีดำ นานนับชั่วโมงทุกเย็นในช่วงใกล้พลบค่ำ ประมาณ ๑๗.๓๐ น. ในช่วงฤดูร้อนฝูงค้างคาวจะบินไปทางทิศตะวันออก ในช่วงฤดูหนาวฝูงค้างคาวจะบินไปทางทิศตะวันตก

ถ้ำสาริกา อยู่ในเขตตำบลธรรมเสน จากเขาช่องพรานจะมีทางแยกซ้ายมือไปอีกประมาณ ๒ กิโลเมตร จะเห็นภูเขาลูกเล็ก ๆ อันเป็นที่ตั้งของถ้ำสาริกาซึ่งมีความสวยงาม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานชื่อเมื่อคราวเสด็จประพาส และทรงสลักพระปรมาภิไธยย่อ จปร. ไว้บริเวณปากถ้ำ

อำเภอจอมบึง

การเดินทาง ห่างจากตัวเมืองไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๗ (สายราชบุรี-จอมบึง-สวนผึ้ง) ห่างจากตัวเมืองราชบุรีไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ประมาณ ๖ กิโลเมตร จะมีทางแยกเข้าไปยังถ้ำ

ถ้ำเขาบิน ตั้งอยู่ที่ตำบลหินกอง ในเทือกเขาบิน มีเนื้อที่ประมาณ ๕ ไร่เศษอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ มีความลึกจากปากถ้ำถึงบริเวณลึกสุดประมาณ ๓๐๐ เมตร แบ่งออกเป็นคูหาตามลักษณะหินงอกหินย้อยวิจิตรตระการตา ภายในถ้ำแบ่งออกเป็น ๘ คูหา คือ ศิวสถาน โถงอาคันตุกะ ธารอโนดาต สกุณชาติคูหา เทวสภาสโมสร กินนรทัศนา พฤกษาหิมพานต์ และอุทยานทวยเทพ ภายในถ้ำมีการจัดระเบียบทางเดินอย่างดีและจัดแสงไฟตามกลุ่มหินย้อยต่าง ๆ เพื่อเสริมจินตนาการให้แก่ผู้มาเที่ยวชม จัดเป็นถ้ำแรกที่มีการจัดแสงสีภายในถ้ำเป็นแห่งแรกในประเทศไทย ชื่อ ถ้ำเขาบิน เชื่อว่ามาจากหินงอกหินย้อยรูปพญาอินทรีย์กางปีกดูสง่างาม และภายในถ้ำยังมีบ่อน้ำแร่เล็ก ๆ ที่ชาวบ้านเชื่อว่า เป็นบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ เปิดให้เข้าชมทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา ๐๙.๐๐-๑๗.๐๐ น. เสาร์-อาทิตย์ เวลา ๐๘.๓๐-๑๗.๐๐ น. อัตราค่าเข้าชม ผู้ใหญ่ ๑๐ บาท เด็ก ๕ บาท สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๓๒ ๙๒๒๖ การเดินทาง อยู่ห่างจากจังหวัดไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๗ (สายราชบุรี-จอมบึง-สวนผึ้ง) ระยะทางประมาณ ๒๒ กิโลเมตร บริเวณกิโลเมตรที่ ๒๐ มีทางแยกซ้ายมือเข้าไปประมาณ ๑.๖ กิโลเมตร

สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลาง เขาประทับช้าง ตั้งอยู่เชิงเขาประทับช้าง ตรงข้ามปากทางเข้าถ้ำเขาบิน มีพื้นที่อยู่ในเขตตำบลดินกอง อำเภอเมืองและตำบลปากช่อง อำเภอจอมบึง เป็นสวนป่าร่มรื่น รวบรวมพรรณไม้ในวรรณคดีหายากหลายชนิด โดยเฉพาะในช่วงเดือนธันวาคม-เมษายนจะเป็นช่วงที่ดอกอรพิมบานสะพรั่งสีขาวบริสุทธิ์ เหมาะเป็นสถานที่พักผ่อนและศึกษาธรรมชาติพันธุ์ไม้ และนอกจากนั้นยังได้จัดทำเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ชื่อเส้น “พฤกษานานาพรรณ” มีทั้งหมด ๑๓ สถานี ระยะทาง ๙๐๐ เมตร ใช้เวลาในการเดิน ๔๕ นาที ตลอดเส้นทางผ่านแปลงพรรณไม้ที่เกี่ยวข้องกับวรรณคดีไทย เช่น พืชสมุนไพร พรรณไม้ประจำจังหวัด และสัตว์ป่าที่พบ เช่น เสือ กวาง เก้ง เป็นต้น เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา ๐๘.๓๐-๑๖.๓๐ น. สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร. ๐ ๓๒๒๑ ๑๐๒๕ ต่อ ๘๐๗ หัวหน้างาน ๐ ๑๙๑๘ ๖๓๔๕, ๐ ๙๘๒๖ ๘๘๐๖ ฝ่ายประสานงาน โทร.๐ ๙๕๑๐ ๗๐๖๖ ประชาสัมพันธ์ โทร. ๐ ๖๑๖๓ ๑๘๗๑ ทุกปีประมาณเดือนมกราคมและมิถุนายน ทางสวนพฤกศาสตร์ฯได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง จัดกิจกรรมวิ่งและขี่จักรยานเสือภูเขา ชมสวนมวลไม้ สอบถามรายละเอียดโทร. ๐ ๓๒๒๖ ๑๗๙๐ ต่อ ๖๐๐๙

การเดินทาง รถโดยสารประจำทาง จากกรุงเทพฯ นั่งรถสายกรุงเทพฯ-จอมบึงมาลงที่หน้าถ้ำเขาบิน สวนพฤกษศาสตร์วรรณคดีภาคกลาง เขาประทับช้างอยู่ฝั่งตรงข้ามปากทางเข้าถ้ำเขาบิน

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาประทับช้าง ตั้งอยู่ที่ตำบลปากช่อง ไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๗ (ราชบุรี-จอมบึง-สวนผึ้ง) กิโลเมตรที่ ๑๘ อยู่ในความดูแลของกรมป่าไม้ ภายในบริเวณมีผืนป่าธรรมชาติบนเขาประทับช้าง และอ่างเก็บน้ำเชิงหน้าผา เหมาะสำหรับเป็นจุดชมวิวและดูนก ในช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๐๘.๓๐-๑๖.๓๐ น.

สวนสัตว์เปิด สถานีวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์ป่าเขาประทับช้าง ตั้งอยู่ที่ตำบลปากช่อง เป็นสถานีเดียวในความรับผิดชอบของกรมป่าไม้ ที่มีการเพาะเลี้ยงและแพร่พันธุ์เสือ นอกจากนี้ยังมีสัตว์อื่น ๆ เช่น เลียงผา ไก่ต๊อก กวาง ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสัตว์ที่ได้รับการบริจาคหรือถูกจับยึดมาได้ นำมาอภิบาลและขยายพันธุ์ ให้อาศัยอยู่ในบริเวณสวนสัตว์เปิดเขาประทับช้าง มีพื้นที่ราว ๒๖ ไร่ เปิดให้นักท่องเที่ยวเข้าชม โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่ยินดีรับการบริจาค เพื่อใช้เป็นค่าอาหารสัตว์และค่าบำรุงสวนสัตว์

ถ้ำจอมพล ตั้งอยู่ที่ตำบลจอมบึง อยู่ห่างจากถ้ำเขาบินไป ๑๑ กิโลเมตร ในบริเวณสวนรุกขชาติ ทางเข้าถ้ำจอมบึงอยู่ในมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง มีฝูงลิงอาศัยอยู่จำนวนมาก เดิมมีชื่อว่า “ถ้ำมุจลินทร์” เมื่อปี พ.ศ.๒๔๘๓ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถได้เสด็จประพาสถ้ำนี้ทรงพอพระทัยความงามของหินงอกหินย้อยโดยเฉพาะหินย้อยผาวิจิตร ที่เหมือนริ้วไหมอินทรธนูบนบ่าของจอมพล จึงทรงพระราชทานนามถ้ำใหม่ว่า “ถ้ำจอมพล” นอกจากหินงอกหินย้อยที่สวยงามแล้ว ยังเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ซึ่งมีงานฉลองเป็นประจำทุกปีในหน้าแล้ง

อำเภอสวนผึ้ง

การเดินทาง ไปตามทางหลวงหมายเลข ๓๐๘๗ (จอมบึง-สวนผึ้ง) บริเวณกิโลเมตรที่ ๒๖-๒๗ ก่อนถึงตัวอำเภอสวนผึ้ง ๕ กิโลเมตร มีทางแยกซ้ายไปอีกประมาณ ๓.๖ กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาไปอีก ๕๐๐ เมตร

พิพิธภัณฑ์ภโวทัย หรือ สวนภูมิปัญญาชาวบ้าน จากหน้าสถานีตำรวจสวนผึ้งแยกซ้ายไปประมาณ ๒ กิโลเมตร ผ่านวัดสวนผึ้งแล้วแยกขวาข้ามสะพานไปก็จะถึงพิพิธภัณฑ์ซึ่งอยู่ทางซ้ายมือ ลักษณะเป็นเรือนไทยประยุกต์ รวบรวมวัตถุโบราณในอดีต รถม้า รวมทั้งพันธุ์ไม้ดอกไม้ประดับของไทยชนิดต่าง ๆ เปิดให้เข้าชมทุกวันเสาร์-อาทิตย์ เวลา ๐๘.๓๐-๑๗.๐๐ น. และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ค่าเข้าชม ผู้ใหญ่ ๒๐ บาท เด็ก ๑๐ บาท ชาวต่างประเทศ ๕๐ บาท มีบ้านพักไว้บริการนักท่องเที่ยว สอบถามรายละเอียด โทร. ๐ ๓๒๒๒ ๑๑๘๙, ๐ ๓๒๒๙ ๕๑๙๒, ๐ ๑๔๘๖ ๙๘๐๔

อุทยานธรรมชาติวิทยา อยู่ที่เลขที่ ๒๕๔ หมู่ ๗ บ้านห้วยผาก ตำบลสวนผึ้ง ในบริเวณเทือกเขาตะนาวศรี มีพื้นที่ ๑๓๒,๙๐๕ ไร่ ครอบคลุมพื้นที่ในเขตตำบลสวนผึ้งและตำบลตะนาวศรี สร้างขึ้นตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ป่า สำรวจสภาพทางสังคม ทางกายภาพและทางชีวภาพเพื่อจัดทำเป็นแหล่งความรู้และเผยแพร่แก่เด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไป เนื่องจากพระองค์ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรสภาพพื้นที่และทรงพบว่าพื้นที่ป่าแห่งนี้มีความหลากหลายทางธรรมชาติ จึงพระราชทานแนวทางในการอนุรักษ์พร้อมพัฒนาพื้นที่ ภายในอุทยานฯ มี ศาลาข้อมูลธรรมชาติวิทยา รวบรวมข้อมูลทั่วไปของอุทยานธรรมชาติวิทยา สังคมศาสตร์ กายภาพและทางชีวภาพโดยจัดแสดงในรูปแบบของนิทรรศการ สิ่งตีพิมพ์ วีดีทัศน์ และมีห้องสมุดที่สามารถค้นหาข้อมูลทางสิ่งแวดล้อมได้ และยังมีร้านจำหน่ายของที่ระลึก หนังสือ โปสการ์ดเกี่ยวกับอุทยานธรรมชาติวิทยาและหนังสือพระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ตลอดจนผลิตภัณฑ์ในโครงการส่งเสริมอาชีพตามพระราชดำริด้วย นอกจากนี้ทางอุทยานฯ ยังได้จัดทำ เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติ ๒ เส้นทาง เส้นทางแรก เริ่มจากสำนักงานผ่านธารน้ำร้อนบ่อคลึงแล้ววนกลับมายังสำนักงาน ใช้เวลาในการเดิน ๑ ชั่วโมง เส้นทางที่สอง เริ่มจากสำนักงานเดินเลาะน้ำตก ผ่านธารน้ำร้อนบ่อคลึงแล้ววนกลับมายังสำนักงาน ใช้เวลาในการเดิน ๓ ชั่วโมง แต่ละเส้นมีป้ายสื่อความหมายไว้ด้วย สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทร. ๐ ๖๑๗๒ ๔๒๓๒ กรุงเทพฯ ติดต่อ สำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สวนจิตรลดา โทร. ๐ ๒๒๘๑ ๓๙๒๑, ๐ ๒๒๘๒ ๖๕๑๑

สถานที่พัก อุทยานฯ มีบ้านพักไว้ให้สำหรับนักวิชาการและเยาวชนที่เข้าค่ายสิ่งแวดล้อมศึกษา จำนวน ๓ หลัง พักได้ ๒-๓๐ คน ราคา ๕๐ บาท/คน/คืน หรือ ๑ หลัง ราคาคืนละ ๖๐๐ บาท มีเต็นท์ให้เช่า พักได้ ๒ คน จำนวน ๒๐ หลัง ราคา ๕๐ บาท/คน/คืน

น้ำตกเก้าชั้น หรือ เก้าโจน (เก้ากระโจน) ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยผาก หมู่ ๗ ตำบลผาผึ้ง เลยจากธารน้ำร้อนบ่อคลึงไปประมาณ ๑ กิโลเมตร เป็นน้ำตกขนาดกลาง มีความสูง ๙ ชั้น ตกจากหน้าผาสูงกลางหุบเขา มีน้ำตลอดปี ปริมาณน้ำจะมากในชั้นบนๆ หินบริเวณน้ำตกเป็นหินแกรนิต แต่เดิมน้ำตกนี้รู้จักกันเฉพาะในกลุ่มชาวกะเหรี่ยง ต่อมาบริษัทต่างชาติเข้ามารับสัมปทานเหมืองแร่เมื่อประมาณปี พ.ศ. ๒๔๘๔ ต่อมาเมื่อหมดสัมปทาน ทางอำเภอและกลุ่มองค์กรท้องถิ่นจึงได้เข้ามาดูแลพื้นที่

การเดินไปชมน้ำตก จากลานจอดรถเดินเท้าต่อไปอีกประมาณ ๕๐๐ เมตร จะถึงบริเวณน้ำตกชั้นล่าง ซึ่งสามารถเดินเท้าขึ้นไปถึงชั้นสุดท้ายได้ระยะทางประมาณ ๒ กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ ๒-๓ ชั่วโมง ค่าเข้าชม รถยนต์ รถตู้ รถปิกอั๊พ คันละ ๓๐ บาท รถบัส ๑๐๐ บาท

ไร่กุหลาบอุษาวดี อยู่เลยจากน้ำตกเก้าชั้นไปอีก โดยเดินทางจากตัวอำเภอสวนผึ้งประมาณ ๑๙ กิโลเมตร แล้วแยกไปทางบ้านห้วยน้ำใสอีกประมาณ ๓ กิโลเมตร เป็นไร่เอกชนซึ่งปลูกกุหลาบต่างประเทศพันธุ์ต่างๆ และพันธุ์ไม้ดอกหลายชนิดกลางหุบเขา สามารถเที่ยวชมได้ตลอดปี โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวจะงดงามเป็นพิเศษ และสามารถเดินเที่ยวชมน้ำตกผาเตยซึ่งอยู่ห่างจากแปลงกุหลาบประมาณ ๑ กิโลเมตร เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา ๐๘.๐๐-๑๗.๐๐ น. สอบถามข้อมูล โทร. ๐ ๓๒๗๑ ๑๐๖๒

บ่อพุน้ำร้อนโป่งกระทิง เดินทางไปตามถนนสายโป่งกระทิง-พุน้ำร้อนประมาณ ๑ กิโลเมตรจะเห็นป้ายเลี้ยวเข้าไปอีก ๑ กิโลเมตร เป็นบ่อพุน้ำร้อนขนาดเล็ก กว้างประมาณ ๕ เมตร เมื่อยืนล้อมรอบบ่อและช่วยกันปรบมือหรือเคาะทำเสียงดัง น้ำในบ่อจะผุดเป็นฟองขึ้นมาเหนือผิวน้ำ ใกล้กันมีบ่อน้ำเล็ก ๆ สำหรับอาบน้ำร้อนได้

สวนป่าสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ จัดสร้างขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสเจริญพระชนมพรรษา ๕ รอบ เป็นศูนย์รวมพันธุ์ไม้นานาชนิดอันมีค่าทางเศรษฐกิจและเป็นแหล่งศึกษาทางธรรมชาติที่ดีเยี่ยม ทั้งยังมีลำน้ำภาชีไหลผ่านกระทบแก่งหินขนาดใหญ่ที่รู้จักกันในนาม แก่งส้มแมว

กิ่งอำเภอบ้านคา

กิ่งอำเภอบ้านคาเป็นกิ่งอำเภอใหม่ที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเมืองราชบุรี มีพื้นที่ติดชายแดนไทย-พม่า มีความโดดเด่นในความเป็นแหล่งธรรมชาติที่สมบูรณ์และบริสุทธิ์ ท้าทายนักท่องเที่ยวผู้ลุ่มหลงในไพรกว้าง

น้ำตกห้วยสวนพลู ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี หมู่ ๔ ตำบลบ้านบึง เป็นน้ำตกที่มีสภาพธรรมชาติแวดล้อมของป่าที่สมบูรณ์และหลากหลายทางชีวภาพมากแห่งหนึ่ง มีการพบนกเงือกถึง ๕ ชนิดและนกป่าหายาก เช่น นกแซวสวรรค์สีขาวหางยาว รวมทั้งกล้วยไม้ป่ามากมาย ในช่วงฤดูร้อนเป็นแหล่งรวมของบรรดาผึ้งนับหมื่นตัว ควรพักแรมอย่างน้อย ๑ คืนเพื่อเที่ยวชมธรรมชาติได้ทั่ว

น้ำตกซับเตย ห่างจากกิ่งอำเภอประมาณ ๖ กิโลเมตร เป็นน้ำตก ๙ ชั้น ชั้นบนสุดห่างจากชั้นล่างสุดประมาณ ๒ กิโลเมตร ระหว่างทางจะพบพืชสมุนไพร กล้วยไม้ป่าและเฟิร์นมากมาย

วัดป่าพระธาตุเขาน้อย ตั้งอยู่หมู่ ๑ ตำบลบ้านคา ห่างจากกิ่งอำเภอประมาณ ๕๐๐ เมตร เป็นที่ตั้งของเจดีย์บรรจุอัฐิธาตุของหลวงปู่เทสก์ เทสก์รังสี อันเป็นที่เคารพนับถือยิ่งของพุทธศาสนิกชน บนเขาเป็นจุดชมวิวที่ใกล้เทือกเขาตะนาวศรีมากที่สุด

พุน้ำร้อนไทยประจัน เป็นบ่อพุน้ำร้อนที่ตั้งอยู่ในเขตกิ่งอำเภอบ้านคา มีอุณหภูมิในบ่อ ๖๕ องศาเซลเซียส หากผู้มาเยือนสร้างคลื่นเสียงด้วยการปรบมือ น้ำร้อนในบ่อจะมีฟองอากาศพวยพุ่งออกมา นักท่องเที่ยวสามารถเลือกอาบน้ำได้ระหว่างน้ำเย็นที่ไหลจากเทือกเขาตะนาวศรีและน้ำร้อนที่ไหลจากบ่อ